A' toirt thugaibh na naidheachdan LGDT+ as ùire

“Homosexuality” 140 bliadhna a dh’aois

2008-05-08

1 mion.

B’ ann air an 6mh den Chèitean 1868 a thàinig am facal “homosexuality” gu bith.

Ro seo cha robh ach beagan faclan neo-phàirteach ann airson tuairisgeul a thoirt air tarraing co-sheòrsach. Bha faclan a leithid bugger, molly, sodomite neo pederast cumanta ach aig àm nuair a bha luchd-tagraidh a’ bruidhinn a-mach airson còirichean LCDT bha feum aca air faclan ùr a chruthachadh.

B’ e Karl Heinrich Ulrichs a’ chiad daoine a chur facal air tarraing co-sheòrsach. Mhìnich Ulrichs mar seo e:

Urning: “male bodied person with a female psyche” – fir aig a bheil tarraing gu fireannaich eile.

Urningin: “female bodied person with a male psyche” – boireann aig a bheil tarraing gu boireannaich eile.

Urninthum: a’ ciallachadh co-sheòrsachd neo homosexuality anns a’ Bheurla.

Ach ann an 1868 chaidh facal ùr a chruthachadh, Homosexualität, bhon facal Greugach homo- (aon) agus am facal Laideannach sexualis (seòrsa). Chleachd Karl-Maria Kertbeny am facal seo airson a’ chiad turas ann an litir a chur e gu Ulrichs an 6mh dhen Chèitean 1868 agus mean air mhean thòisich barrachd ’s barrachd daoine anns a’ Ghearmailt ga chleachdadh.

Dh’fhàs am facal homosexual nas cumanta anns a’ Bheurla an dèidh 1895 nuair a rinn Charles Gilbert Chaddock eadar-theangachadh dhen leabhar Psychopathia Sexualis agus nuair a thòisich Sigmund Freud ga chleachdadh anns na leabhraichean agus na h-òraidean aige.

Ach gu ìre mhòr cha robh am facal homosexual stèidhichte gu ruige na 1930’an nuair a thòisich a’ mhòr-chuid a’ cleachdadh homosexual, heterosexual agus bisexual.

Bhàsaich Kertbeny ann an 1882 air sgàth ’s stròc agus chaidh ga thìodhlacadh ann an Kerespi Cemetry ann am Budapest. Ann an 2002 chur an coimhearsnachd LCDT leac ùr air an uaigh aige agus bidh iad a-nis a’ cur blàth-fhleasg ùr air a h-uile turas ’s a bhios fèis-pròise ann am Budapest.

Faodar beachdan mun alt seo a chur thugam air Instagram no Twitter.

Cheumnaich Crìstean MacMhìcheil bho Sabhal Mòr Ostaig ann an 2010 le BA (le Urram) ann an Gàidhlig is Leasachadh. Tha ùidh mhòr aige ann an teicneòlas is e air iomadh làraichean-lìn Gàidhlig a chruthachadh thar nam bliadhnaichean, nam measg, tha Geidh.uk, Aimsir.info agus AbairThusa, a bha na chiad lìonra-sòisealta Gàidhlig.